TEGEN DESINFORMATIE
ZIJN DE JUISTE REFLEXEN CRUCIAAL.
REFLEX #1
DUBBELCHECK
DE BRON
REFLEX #2
VERGELIJK
DE INFORMATIE
REFLEX #3
DEEL NIET
ALS JE TWIJFELT
SOMMIGE INHOUD WORDT GEMANIPULEERD
OM DE BEVOLKING TE VERDELEN.
EN JIJ, HERKEN JIJ DESINFORMATIE?
SCROLL EN
TEST JEZELF
#Vraag
DENK JE DAT JE AL EENS IN DE VAL VAN DESINFORMATIE BENT GETRAPT?
Het overkomt veel mensen. Desinformatie herkennen is niet gemakkelijk. Daarom is het belangrijk om de juiste reflexen aan te leren.
Zoals veel mensen heb je misschien al eens een bericht geloofd dat bewust misleidend was. Desinformatie herkennen is niet gemakkelijk. Daarom is het belangrijk om de juiste reflexen aan te leren.
#Vraag
AI of GEEN AI?
Goed gezien! Deze afbeeldingen zijn volledig door artificiële intelligentie gegenereerd. Die ″verplichte sticker″ bestaat niet.
In werkelijkheid zijn deze afbeeldingen volledig door artificiële intelligentie gegenereerd. Die ″verplichte sticker″ bestaat niet.
De verdachte elementen
Er staat geen officieel logo op deze sticker en we weten niet wie hem heeft uitgegeven.
De achtergrond is wat wazig, onrealistisch en vervormd. Het trottoir loopt over in de weg. De grond is nat op de ene helft van de foto en droog op de andere.
De nummerplaat is niet erg overtuigend (1-ABC-123).
De wagen heeft geen nummerplaat.
3
Tips
om te weten of een afbeelding echt is of niet.
BEKIJK
DE BRON
Wie is de auteur van het bericht?
Is het een betrouwbare persoon?
Is het een journalist, een expert of gewoon iemand die zijn mening geeft?
ZOEK
HET ORIGINEEL
Doe een omgekeerde zoekopdracht: voer de afbeelding in bij een zoekmachine.
LET OP
DE DETAILS
Vreemde handen, ogen die van kleur veranderen, een mond die vervormt, een kunstmatige stem: dat zijn tekenen van een deepfake die door AI is gegenereerd.
#Vraag
ECHTE PERSONEN OF BOTS?
Goed zo! Deze commentaren werden gepost door valse accounts die allemaal dezelfde boodschap verspreiden om de publieke opinie te beïnvloeden.
In werkelijkheid werden deze commentaren niet door echte mensen geschreven. Ze werden gepost door valse accounts die allemaal dezelfde boodschap verspreiden om de publieke opinie te beïnvloeden.
Wat is een bot?
Een bot is een met de computer aangemaakte nepaccount die op sociale media automatisch content deelt en commentaren post om de publieke opinie te beïnvloeden.
3
Tips
om een bot te herkennen:
ANALYSEER
HET PROFIEL
Is het account recent aangemaakt? Heeft het een naam zoals Jan45892 of Sofie_XYZ123? Vind je weinig persoonlijke informatie? Volgt het account veel mensen, maar heeft het zelf weinig volgers?
ANALYSEER
HET GEDRAG
Post het profiel dag en nacht? Herhaalt het steeds dezelfde reacties? Post het dezelfde berichten als andere profielen, op hetzelfde moment?
ANALYSEER
HET TAALGEBRUIK
Klinken de berichten kunstmatig of onhandig?
Willen ze provoceren of polemiek uitlokken?
Zijn ze gekopieerd en geplakt onder meerdere posts?
#Vraag
ECHT OF
VALS ARTIKEL?
Goed zo! Het is een echt nieuwsartikel. Kritisch blijven is niet zomaar alles verwerpen: het betekent de informatie controleren voordat je roept dat ze vals is.
In werkelijkheid klopt het, hoe ongelooflijk het ook klinkt: VRT NWS berichtte over een AI-agent die online valse identiteiten aannam en mensen in de val probeerde te lokken. Kritisch blijven is niet alles zomaar verwerpen, maar in beide richtingen dubbelchecken. Laat je niet zomaar leiden door je gevoel of veronderstellingen.
De Juiste
REFLEXEN
om een echt persartikel te herkennen:
DUBBELCHECK
DE BRON
Identificeer de auteur van het bericht, analyseer de geloofwaardigheid ervan en geef prioriteit aan directe bronnen.
VERGELIJK
DE INFORMATIE
Is de informatie ook ergens anders terug te vinden? Bestaan er tegenstrijdige versies van het verhaal? Door verschillende bronnen te raadplegen, kan je desinformatie vermijden en krijg je een vollediger en genuanceerder beeld van een onderwerp.
#Vraag
Heb je een tegengestelde mening gezien?
Inderdaad, alle inhoud ging dezelfde richting uit.
Fout. Alle inhoud ging dezelfde richting uit.
Wat is
een echokamer
en hoe werkt het?
Sociale media zijn zo geprogrammeerd dat ze je vooral inhoud tonen die gelijkaardig is aan wat je al gezien of geliket hebt. Daardoor zie je steeds dezelfde kant van het verhaal. Dat versterkt je eigen mening en maakt het moeilijker om een objectieve kijk te hebben. Dat noemen we een ‘echokamer’.
VOORBEELD
Nadat je verschillende video’s hebt bekeken over de theorie dat vaccins kunnen gebruikt worden om de bevolking te volgen, zal je nieuwsfeed je steeds meer content aanbevelen die deze theorie ondersteunt. Je krijgt steeds minder wetenschappelijke informatie te zien die deze theorie tegenspreekt, waardoor je de indruk krijgt dat de theorie meer wijdverspreid is dan in werkelijkheid het geval is.
Het algoritme dat je hierheen heeft geleid, kan je meenemen naar steeds extremere content.
Elke bekeken video, elke seconde van je aandacht voedt het algoritme. Om je aandacht vast te houden, stelt het je steeds radicalere content voor, totdat het extreme normaal begint te lijken.
#Vraag
Echte…
of
valse profiel?
Goed gezien. Dit is een nepmedium dat desinformatie verspreidt en de stijl van een bekend medium nabootst.
In werkelijkheid is dit een nepmedium dat desinformatie verspreidt en de stijl van een bekend medium nabootst.
De verdachte elementen:
De media of officiële organisaties maken doorgaans gebruik van hun eigen domeinnamen. Een e-mailadres met een domeinnaam zoals @gmail.com, @yahoo.com of @hotmail.com kan daarom een alarmsignaal zijn.
Weinig volgers, maar het volgt zelf veel accounts.
Het account is niet geverifieerd (geen blauw vinkje).
Hoe herken je
valse
nieuwswebsites?
Ze bootsen
de grafische codes
van echte lokale media na:
logo's, rubrieken, kleurcodes.
Ze mengen
echte info met
een foute interpretatie:
een echt feit dat wordt uitvergroot, uit zijn context gehaald, vervormd.
Ze zetten in
op sensatie:
angstaanjagende artikels, vaak geschreven door artificiële intelligentie.
DESINFORMATIE HERKENNEN IS NIET MAKKELIJK
DAAROM IS HET BELANGRIJK OM DE JUISTE REFLEXEN AAN TE LEREN
DUBBELCHECK
DE BRON
Wie is de auteur van het bericht?
Is het een betrouwbare persoon?
Is het een journalist, een expert of gewoon iemand die zijn mening geeft?
VERGELIJK
DE INFORMATIE
Is de informatie ook ergens anders terug te vinden? Bestaan er tegenstrijdige versies van het verhaal? Door verschillende bronnen te raadplegen, kan je desinformatie vermijden en krijg je een vollediger en genuanceerder beeld van een onderwerp.
DEEL NIET
ALS JE TWIJFELT
Desinformatie verspreidt zich razendsnel. Deel alleen wat je hebt gedubbelcheckt en vergeleken. Zo bescherm je jezelf en je naasten.
KEN JE
DE TECHNIEKEN DIE TEGEN JOU WORDEN INGEZET?
BOTS
Een bot is een vals profiel dat door een computer wordt aangemaakt en automatisch inhoud deelt en reacties plaatst op sociale media om de publieke opinie te beïnvloeden. Bots treden vaak in grote aantallen en gecoördineerd op om de indruk te wekken dat een bepaalde mening door veel mensen wordt gedeeld.
VALSE CONTEXT
Desinformatie maakt gebruik van echte informatie die uit haar context wordt gehaald. Voorbeelden zijn: een oude foto die als recent wordt voorgesteld, een video die in het buitenland werd opgenomen maar wordt voorgesteld alsof die in België is gefilmd, of een uitspraak van iemand die uit haar context wordt gehaald waardoor de betekenis ervan wordt verdraaid.
ALGORITMES
Desinformatie kan ook de algoritmes van sociale media manipuleren. Gemanipuleerde inhoud wordt massaal gedeeld. Valse profielen liken en geven commentaar op posts. Misleidende informatie wordt verspreid via populaire hashtags. Het algoritme beschouwt die inhoud vervolgens als belangrijk en populair. Daardoor kan die viraal gaan.
Manipulatie van emoties
Inhoud wordt gemanipuleerd om woede, angst of verontwaardiging op te wekken. Gebruikers voelen zich daardoor sneller geneigd om de inhoud te delen of erop te reageren. Zo verspreidt die zich razendsnel. Alles is erop gericht een sterke reactie uit te lokken: de gekozen beelden, de montage, de muziek en het eenvoudige taalgebruik.
FLOODING
Flooding of ‘overstroming’ is een techniek waarbij sociale media worden overspoeld met verschillende versies van hetzelfde verhaal om twijfel en verwarring te zaaien. Er circuleren zoveel versies dat het moeilijk wordt om nog te onderscheiden wat waar is en wat niet. Daardoor weet je niet meer wat je kunt geloven.
SPIEGELSITES
Valse nieuwswebsites die de grafische codes van echte media nabootsen. Ze dienen als bron voor misleidende content op sociale media en doen bezoekers geloven dat die valse informatie waar is. Deze ogenschijnlijk serieuze sites maken het mogelijk om misleidende verhalen verder uit te bouwen en nog meer vervalste en leugenachtige beelden te tonen. De bezoeker is ervan overtuigd geverifieerde informatie voor zich te hebben.
GASLIGHTING
Je laten twijfelen aan wat je weet of gezien hebt, door de feiten met overtuiging te ontkennen tot je je houvast verliest.
BLIJF
KRITISCH.
[RESTART_BUTTON]